زگیل آبکی (مولوسکوم) :علت ودرمان

زگیل آبکی یا مولوسکوم یک نوع عفونت ویروسی است که باعث ایجاد جوش‌های کوچک بر روی پوست می‌شود. این جوش‌ها شبیه به یک یا چند زائده کوچک یا زگیل‌های برآمده (تحت عنوان مولوسکوم) هستند که معمولاً با رنگ‌های صورتی، سفید یا به رنگ پوست قابل تشخیص هستند. این برآمدگی‌ها معمولاً نرم و درخشان بوده یا ظاهر مروارید شکل دارند. به هر حال، یک عامل ویروسی علت ایجاد این بیمار است، اما این شرایط یک بیماری واگیردار پوستی است که می‌تواند باعث پخش شدن جوش‌ها یا زگیل‌ها در نقاط مختلف بدن شود. این بیماری اغلب در بین کودکان در سنین بین 1 تا 10 سال مشاهده می‌شود، اما امکان ابتلا به آن برای افراد در همه سنین وجود دارد.

در صورتی که شما یا کودکتان دچار علائم بیماری پوستی مولوسکوم یا زگیل آبکی شده‌اید، لازم است به خاطر مسری بودن شدید آن به سرعت به مطب متخصص پوست مراجعه کنید. متخصصین پوست و موی کلینیک تخصصی پوست و موی رازی از بهترین روش‌های درمان با توجه به سن، موقعیت و تعداد جوش‌ها، و نیز تشخیص عواملی که باعث ایجاد مشکل شده‌اند، برای درمان این بیماری استفاده خواهند کرد. روش‌های درمان قابل استفاده به این منظور شامل کرم‌های موضعی، داروهای خوراکی و روش‌های جراحی همچون لیزر هستند. برای دریافت اطلاعات بیشتر در این زمینه یا رزرو نوبت می‌توانید با شماره‌های 02188334029-02188333259 تماس حاصل نمایید.

بررسی مولوسکوم یا زگیل آبی


مولوسکوم یا زگیل آبی یک نوع عفونت ویروسی پوستی است که باعث ایجاد جراحت‌های خوش‌خیم یا برآمدگی بر روی پوست می‌شود. مولوسکوم یک بیماری واگیردار است و می‌تواند از طریق تماس مستقیم پوستی با فرد دارای عفونت یا تماس با سطوح آلوده به سایر افراد منتقل شود. هر چند ظاهر این بیماری می‌تواند برای فرد ناخوشایند باشد، مولوسکوم معمولاً شرایط بی‌خطر داشته و بدون نیاز به درمان خاص با گذشت چند ماه برطرف خواهد شد. این شرایط معمولاً باعث ایجاد جوش‌های نوک تیز بر روی پوست می‌شود که دارای ویژگی‌های زیر هستند:

  • معمولاً بدون درد بوده اما می‌توانند با احساس خارش همراه باشند.
  • به کوچکی 2 تا 5 میلی‌متر از نظر قطر جوش‌ها هستند.
  • در مرکز جوش‌ها فرورفتگی وجود دارد.
  • در ابتدا سفت، گنبدی شکل، و به رنگ گوشت هستند.
  • با گذشت زمان نرم‌تر می‌شوند.
  • ممکن است با گذشت زمان قرمز شده و چرک آن‌ها خارج شود.
  • یک هسته مرکزی سفید دارند که از ماده مومی شکل تشکیل شده است.

جوش‌های ایجاد شده در نتیجه این بیماری معمولاً با گذشت چند ماه در افراد برخوردار از سیستم ایمنی مناسب از بین می‌روند. به هر حال برای افراد مبتلا به ایدز یا سایر بیماری‌هایی که بر سیستم ایمنی بدن تاثیر می‌گذارند، آسیب‌ها و جوش‌های ایجاد شده در نتیجه این بیماری می‌توانند گسترده بوده و بطور خاص مزمن باشند.

دلایل ابتلا به مولوسکوم یا زگیل آبکی


مولوسکوم یا زگیل آبکی در نتیجه ویروس پاکس (آبله) ایجاد می‌شود که یک ویروس از خانواده ویروس‌های بزرگ DNA است که شامل اسمالپاکس (smallpox) و مانکیپاکس (mondeypox) می‌باشد. تا کنون چهار نوع ویروس مولوسکوم شناسایی شده است که نوع اول آن در اکثر موارد علت ابتلا به این بیماری می‌باشد. این ویروس در جراحت‌های پوستی تکثیر شده و می‌تواند به دو روش به سایر افراد انتقال یابد:

  1. تماس پوست به پوست: تماس مستقیم با جراحت‌های پوستی امکان انتقال ویروس به فرد جدید را فراهم می‌کند. تماس جنسی از دلایل اصلی انتقال این ویروس در بین نوجوانان و افراد بزرگسال است. از طرف دیگر کودکان اغلب به این ویروس از طریق تماس با سایر کودکان در مهد کودک یا محیط‌های عمومی مبتلا می‌شوند. خاراندن و پاره کردن این جراحت‌ها می‌تواند باعث افزایش احتمال انتقال آن‌ها شده و حتی می‌تواند انتقال ویروس به پوست سایر نقاط بدن را به همراه داشته باشد (عفونت مجدد از طریق بدن خود فرد).
  2. تماس با سطوح آلوده: تماس مستقیم با لباس، اسباب‌بازی، تشک خواب، حوله، و سایر وسایل شخصی می‌تواند باعث انتقال این ویروس به سایر افراد شود.

عوامل خطر ابتلا به مولوسکوم


عوامل خطر ابتلا به این بیماری شامل موارد زیر هستند:

  • سن: مولوسکوم یا زگیل آبی در اکثر موارد در بین کودکان در سنین 1 تا 10 سالگی مشاهده می‌شود.
  • سیستم ایمنی ضعیف: ابتلا به ایدز، سرطان درمانی، و سایر عواملی که باعث ضعیف شدن سیستم ایمنی می‌شوند، احتمال ابتلا به این عفونت را افزایش می‌دهند. در حقیقت، یک حالت شدید این ویروس که با توجه به افزایش اندازه و تعداد جراحت‌های پوستی قابل تشخیص است، اغلب نشانه‌ای از ابتلا به بیماری ایدز می‌باشد.
  • درماتیت آپوتیک: اگزما باعث تجزیه سلول‌های پوست و وارد شدن آسیب به آن‌ها می‌شود. این شرایط باعث می‌شود فرد به مقدار بیشتر در معرض این عفونت قرار گرفته و نیز احتمال پخش شدن آن در بدن افزایش یابد.
  • شرایط جوی: ویروس مولوسکوم به سادگی در محیط‌های شلوغ برخوردار از هوای گرم و مرطوب در بین افراد پخش می‌شود.
  • موقعیت جغرافیایی: شواهد مربوط به مطالعات انجام شده نشان می‌دهد مولوسکوم بیشتر در کشورهای در حال توسعه مشاهده می‌شود.

علائم ابتلا به مولوسکوم


در کودکان این بیماری تمام نقاط بدن شامل صورت، گردن، زیر بغل، بازوها و سر انگشتان را تحت تاثیر خود قرار می‌دهد. در افراد بزرگسال، این ویروس معمولاً از طریق آمیزش جنسی منتقل شده و اغلب در آلت تناسلی، ران‌ها و ناحیه پایین شکم مشاهده می‌شود. جوش‌های ناشی از این بیماری تقریباً به مدت هفت هفته پس از قرار گرفتن در معرض ویروس ایجاد شده و دارای علائم زیر هستند:

  • برخورداری از برآمدگی‌های کوچک و محکم
  • برآمدگی‌های سفید، صورتی یا به رنگ گوشت دارای حالت مروارید شکل
  • فرورفتگی یا برآمدگی در مرکز جوش و برخورداری از هسته مومی شکل
  • احساس خارش
  • امکان پخش به سایر نقاط پوست در صورت خاراندن یا پاره شدن جوش
  • قرمز یا ملتهب شدن در هنگام مبارزه سیستم ایمنی با ویروس
  • افزایش از نظر اندازه و تعداد جوش در شرایط ناتوانی سیستم ایمنی برای مقابله با ویروس

تشخیص


پزشک متخصص معاینات لازم را از جراحت‌های پوست به عمل می‌آورد تا به این ترتیب وجود سایر مشکلات در این رابطه را بررسی کرده و سایر دلایل احتمالی ابتلا به بیماری را مشخص نماید. مولوسکوم از طریق معاینه ویروسی جراحت‌های پوستی قابل تشخیص است. در این حالت ممکن است یک نمونه از جراحت پوستی گرفته شده و زیر میکروسکوپ بررسی گردد تا به این ترتیب بتوان تشخیص انجام شده نسبت به بیماری را تایید کرد (نمونه‌برداری از پوست).

درمان


مولوسکوم یا زگیل آبی معمولاً شفاف بوده و در طول مدت 6 تا 12 ماه برطرف می‌شود. در مراحل بهبود این بیماری، جوش‌های پوستی دیگر واگیردار نخواهد بود. در مورد کودکان به دلیل خطر عکس‌العمل نامناسب بدن به ندرت نیاز به مداخله درمانی برای رفع مشکل وجود دارد. به هر حال، در افراد بزرگسال و نیز برای افرادی که سیستم ایمنی بدن آن‌ها دچار مشکل است، اغلب لازم است جراحت‌های پوستی به منظور جلوگیری از پخش آن‌ها در بدن تحت درمان قرار گیرند. روش درمان مناسب برای بیمار به سطح سلامت کلی فرد و تعداد و موقعیت جراحت‌های پوستی بستگی دارد. روش‌های درمان قابل استفاده به این منظور به شرح زیر هستند:

  • کرم موضعی: کرم‌ها و پمادهای موضعی بر روی جراحت‌ها قرار گرفته و این کار معمولاً به مدت چند هفته تا زمانی ادامه می‌یابد که تمام این جراحت‌ها درمان شوند. عملکرد این کرم‌ها از طریق فعال کردن واکنش طبیعی سیستم ایمنی به ویروس عامل بیماری می‌باشد. کرم‌های موضعی حاوی رتینوئید یا محلول‌های ساینده و محرک پوست هستند که می‌توانند برای از بین بردن جراحت‌های ایجاد شده در نتیجه بیماری مناسب باشند. این تحریک کننده‌ها عبارت‌اند از:
    • اسید تری کلرواستیک
    • اسید سالیسیلیک
    • هیدروکسید پتاسیم
    • کرم ترتینوئین
    • کانتاریدین
    • کرم امیکویمود
  • سرما درمانی: سرما درمانی شامل سرد کردن جوش‌های پوستی با نیتروژن مایع و برداشتن آن‌ها است. به این منظور هر نقطه از پوست در طول مدت 5 تا 10 ثانیه سرد شده و در نتیجه این کار یک لایه یخ مانند بر روی ناحیه مورد نظر و پوست اطراف آن تشکیل می‌شود. توجه داشته باشید برای برداشتن کامل جوش‌های پوستی به چند جلسه سرما درمانی نیاز بوده و لازم است بین این جلسات دو تا سه هفته فاصله زمانی وجود داشته باشد.
  • لیزر درمانی: لیزر درمانی یک روش به نسبت جدید برای درمان مولوسکوم یا زگیل آبی است. در این روش از پرتوی قوی لیزر برای تخریب سلول‌های تشکیل دهنده جوش‌های پوستی استفاده می‌شود. به منظور دستیابی به نتایج مناسب احتمالاً لازم است چندین بار از این روش استفاده شود.
  • دیاترمی (diatermy): در این روش از گرما برای برداشتن جوش‌های پوستی استفاده می‌شود. به این منظور ناحیه تحت درمان بی‌حس شده و با استفاده از یک ابزار الکتریکی گرم می‌شود. به این ترتیب می‌توان جوش‌های پوستی ایجاد شده را سوزاند.
  • کورتاژ: در این روش جوش‌های پوستی با استفاده از ابزارهای خاص نازک، فلزی و قاشق مانند به نام کورت (curret) تراشیده می‌شود. مشابه روش دیاترمی، در این روش نیز نیاز به بی‌حسی موضعی قبل از شروع این درمان وجود دارد.
  • داروهای خوراکی: مصرف داروی خوراکی سایمیتیدین می‌تواند یک درمان سیستمیک برای برخی از کودکان مبتلا به این بیماری باشد. بر خلاف کرم‌های موضعی و روش‌های جراحی، این روش بدون درد بوده و باعث باقی ماندن جای زخم و جراحت بر روی پوست نمی‌شود.
  • درمان ترکیبی: افراد دچار مشکلات خاص در ارتباط با وضعیت سیستم ایمنی به خوبی به روش‌های درمان معمول برای مولوسکوم واکنش نشان نمی‌دهند و به همین خاطر لازم است برای رفع مشکل آن‌ها ترکیبی از روش‌ها مورد استفاده قرار گیرد. روش‌های درمان در این شرایط با تمرکز بر بهبود عملکرد سیستم ایمنی و دستیابی به حداکثر سطح اثربخشی برای درمان مشکل انجام می‌شوند.

پیشگیری


ابتلا به عفونت مولوسکوم باعث ایجاد ایمنی برای عدم ابتلا به آن در آینده نمی‌شود. به این ترتیب، برخی روش‌های مناسب برای پیشگیری از ابتلا به این بیماری به شرح زیر هستند:

  • شستن دست‌ها
  • پوشاندن جوش‌ها و جراحت‌های پوستی
  • اجتناب از خاراندن یا پاره کردن جوش‌ها
  • اجتناب از شنا کردن مگر در موارد پوشاندن کامل جوش‌ها با بانداژ ضد آب
  • اجتناب از انجام ورزش‌های دارای تماس مستقیم مگر در موارد پوشاندن کامل جوش‌های پوستی
  • اجتناب از تیغ زدن، شانه کردن و انجام سایر فعالیت‌های تحریک کننده التهاب پوستی
  • عدم استفاده از وسایل شخصی سایر افراد